Powrót

Ogólne zalecenia żywieniowe dla pacjentów po udarze z zaburzeniami połykania

Ciało po udarze 2021.10.21 Zespół Redakcyjny
Lekarka i pacjent

U części pacjentów po udarze mogą pojawić się zaburzenia połykania, które mogą wpływać na wystąpienie powikłań po udarze. Szybka diagnostyka zaburzeń połykania pozwoli na dostosowanie posiłków do potrzeb pacjenta. 

  • Jeśli zdiagnozowano u Ciebie zaburzony proces połykania tzn. dysfagię, wymagasz indywidualnego ustalenia zaleceń dotyczących bezpiecznej konsystencji spożywanych pokarmów oraz wypijanych płynów. 
  • Regularnie kontroluj swoją masę ciała (przynajmniej 1 raz w tygodniu w bieliźnie po uprzednim wypróżnieniu i przed śniadaniem).
  • W określonych sytuacjach zdrowotnych (np. niezamierzona utrata masy ciała) Twoja dieta może wymagać rozszerzenia poprzez włączenie medycznych doustnych preparatów odżywczych dobranych przez lekarza i wykwalifikowanego dietetyka. 
  • Tempo karmienia i wielkość kęsów należy dopasować do indywidualnych możliwości chorego.
  • Podczas jedzenia posiłku chory powinien przebywać w pozycji siedzącej (co minimalizuje ryzyko zakrztuszenia) oraz powinien być bacznie obserwowany przez opiekuna. 
  • Po jedzeniu chory powinien pozostać w pozycji siedzącej lub półsiedzącej przez co najmniej 30 minut (zapobiega to cofaniu się treści z żołądka do przełyku i gardła).
  • Pokarmy jedz małymi kęsami, a płyny pij małymi łykami. 
  • Można rozważyć zwiększenie liczby posiłków w ciągu dnia przy jednoczesnym zmniejszeniu podawanej jednorazowo objętości. Niewielkie porcje mogą być łatwiejsze do pogryzienia i połknięcia przez chorego. 
  • Podczas spożywania posiłku rób przerwy i odpoczywaj. 
  • Rozłóż posiłki i napoje w czasie.
  • Nie mów podczas jedzenia posiłku.
  • Posiłki jedz w całkowitym spokoju, w miłej atmosferze oraz bez pośpiechu. 
  • Posiłki powinny być zawsze świeże, smaczne, kolorowe i estetycznie podane. 
  • Wyeliminuj z diety pokarmy o niebezpiecznej konsystencji, którymi łatwo się zadławić podczas połykania. Należą do nich:
    • niejadalne części pokarmów, tj. ości, kości, chrząstki, ścięgna, pestki owoców, fragmenty łupin, 
    • z całymi ziarnami, gruboziarniste, tj. orzechy, nasiona, sypki ryż, sypkie kasze, pieczywo z ziarnami, jogurty z ziarnami,
    • z nasionami, tj. koktajle z nasionami chia lub lnu, 
    • kleiste/lepkie: toffi, pianki, masło orzechowe itp., 
    • kruche: wafle, kruche ciasta, 
    • włókniste, tj. włókniste mięso, szparagi, fasolka szparagowa, seler naciowy, owoce cytrusowe, ananas, szpinak, 
    • ze ścięgnami, tj. mięso z tkanką łączną,
    • o konsystencji mieszanej, np.: zupa z makaronem lub ziemniakami/kluskami, 
    • produkty suche, tj. ziemniaki pieczone, pieczone mięso itp.,
    • chrupkie, tj. czerstwe pieczywo, chrupkie pieczywo, chipsy, krakersy,
    • liściaste, tj. sałata, szpinak, natka pietruszki, roszponka, bazylia,
    • o niewielkim/drobnym kulistym kształcie, tj. groszek, kukurydza itp., 
    • produkty z dużą ilością wody, niezmiksowane, tj. lody, arbuz, pomidor, melon,
    • z drobnymi pestkami, tj. maliny, truskawki, jeżyny, owoce dzikiej róży. 
  • Pokarmy w diecie chorego powinny mieć bezpieczną jednolitą konsystencję bez wyczuwalnych cząstek/grudek, tzn. powinny być ZBLENDOWANE, przecierane, zmielone lub miękkie. Powinny dać się przeżuć do postaci gładkiej papki. 
  • Rodzaj konsystencji posiłku powinien być dobrany indywidualnie do stopnia upośledzenia funkcji gryzienia i połykania. 
  • Leki przyjmuj z pokarmem o konsystencji papkowatej. Nie popijaj ich płynem. Jeśli masz wątpliwości skonsultuj je z lekarzem prowadzącym. 
  • Modyfikacji podlegają również czyste płyny, które zgodnie z zaleceniami lekarza i wykwalifikowanego dietetyka należy zagęścić specjalnymi preparatami medycznymi (na bazie gumy ksantanowej lub skrobi modyfikowanej), do konsystencji nektaru lub płynnego miodu.

Pamiętaj o higienie jamy ustnej przed i po posiłku (jest to usuwanie bakterii i resztek pokarmowych, które mogły zgromadzić się w jamie ustnej).

Autor
dr n. o zdr. Marta Dąbrowska-Bender

Przeczytaj także: